نظام قضایی و آیین دادرسی همراه با مجموعه قواعد، اصول دینی و عرفی، هر چند به صورت ساده و ابتدایی از بدو شکلیابی اجتماعات بشری در قالبهای قبیلهای و شهری وجود داشته است. این نظام همواره به قصد مبارزه و سنیز با بیداد، اعمال عدل و داد به عنوان ارزشمندترین و ضروری ترین خواست فطرى و اجتماعی بشر - مهار قدرتمندان و متجاوزان، حرمت حقوق دیگران و دستیابی به آسایش و امنیت همواره و به وضوح احساس و پذیرفته شده است. این حضور و سیر همراه با تغییرات تحول گرا و گاه انحطاطی، دادگرانه و بیدادگرانه را صاحب نظران نماد بارز کارنامه تاریخی و معرف فرهنگ و تمدن ملتها و حکومتها به حساب آوردهاند. ,چگونگی، ماهیت، کارنامه و دگرگونی های تحول گرا و انحطاطی نظام قضایی ایران به سیاق، روح و روش تاریخ نگاری، منطبق با امر واقع، حکومت محور و تاثیر گذاری آن در توسعه یافتگی و عقب ماندگی کشور در بسیاری از دوره ها در بوته ابهام، تیرگی و سکوت تاریخ نهفته است. به لحاظ بین رشته ای بودن موضوع، پژوهشگران تاریخ و حقوق، هر یک تحقیق پیرامون این مهم را به دیگری محول کرده اند. معدود پژوهشهای انجام گرفته نیز قادر به ابهامزدایی و شفافسازی واقعیتها و حقایق به نحو مطلوب نبوده است. این کتاب به توصیف و تبیین برخی پاسخها به مسایل گفته میپردازد.